Rölt um Valhúsahæð

Kæru Seltirningar, hvað hafið þið gert? Flatt út Holtið eins og pönnuköku!!??

Í yndislegu veðri fékk ég mér röltitúr frá húsi foreldra minna á Látraströnd og upp í Holt. Sól og lyngt, vor í lofti. Útsýni til flestallra átta. Ótrúlega ljóðrænt útsýni þegar maður stendur uppi á mön við fótboltaflötina, bæði út í Gróttu og út á golfvöll. Gekk líka upp að útsýnisskífunni og rifjaði upp staðarnöfn. Áttaði mig á því í fyrsta sinn hve Garðsskagi nær langt, Vá! Og ég sem ólst upp við útsýnið til suð- vesturs og var oft að spá í hvað Reykjanesið næði langt.
Það rifjast upp fyrir mér hvar ég sat við útsýnisskífuna og við allur bekkurinn úr Mýró margt fyrir löngu og teiknuðum. Það var myndmenntatími hjá Hjördísi. Ég held að þetta hafi verið eina skiptið í allri skólagöngu minni á Nesinu sem bekkurinn fór upp í Holt í kennslutíma! Skólar eru merkileg fyrirbæri. Í Való fórum við út í tengslum við líffræðitíma - ábyggilega minnst tvisvar - því við grófum skordýragildrur í holtinu við hliðina á skólanum, sem þá var óbyggt.
Snæfellsnesið sást ekki en restin af fjallahringnum var rosalega flott. Og eyjarnar og hafið. Það kastaði mér svo einhvernveginn aftur inn í nútímann og þjóðfélagsástandið að reka augun í Hallgrímskirkjuturn sem var grímuklæddur og dáldið ógnandi. Allur turninn klæddur grárri brynju og efsti hlutinn dekkri, eins og hann væri með svartan hjálm eða lambhúshettu. Táknræn upplifun.

En Holtið sjálft er núna: útsýnisskífusvæði, leikvöllur, bálkastasvæði, göngustígur ásamt riiisa útflöttu flæmi fyrir boltaiðkanir, með mönum / grashólum í kring. Í vestasta endanum þar sem rústin er, eru ennþá steinar, móar og strá. Jibbí!
Af hverju má ekki stundum á milli vera? Holtið var ábyggilega aldrei fult að skoppandi börnum. En var ekki hægt að gera hlykkjótta göngustíga og bekki og lítil torg? Og leikvöll sem félli inn í umhverfið eins og t.d. 'boot camp' leiktæki fyrir unglinga. Þrautabrautir eru alltaf vinsælar sbr. skólahreysti. Eða hvað? Þegar ég geng um í Kaupmannahöfn rekst ég á allskyns sniðuga leikvelli fyrir ólíka aldurshópa, sem eru lagaðir að umhverfi sínu. Til dæmis búnir til úr og í kringum gamalt fallið tré! Það eru ekki bara bláir og rauðir leikkastalar fyrir 5 ára!!

Mannlífið sem ég varð vör við í Holtinu í þennan hálftíma sem ég staldraði við var fullorðinn fótboltagaur sem stundaði þol og styrktaræfingar á pönnukökunni, bandarísk fjölskylda sem skoðaði útsýnið og lék sér á leikvellinum og drengur sem rölti einn í ósnerta holtinu og settist á vegg í rústinni. Hvað skyldi hann hafa hugsað? Kannski fann hann huggun í kyrðinni og tengslunum við fortíðina.

Freedom to do anything but behaving irresponsibly

An 11 year old boy once came to me in awe over his newly discovered truth: That some US states’ laws allow the death penalty. In distress he uttered: ‘That is completely horrible and irrational. How on earth is the death penalty going to put things right? Anyone must see that it just makes the crime bigger! If one person kills another, and because of that he himself gets killed, then we have two dead people instead of one! The crime gets twice as big!’

A friend of mine once said to me: “In children we see a correction of the adults' twisted and damaged minds. If we wouldn’t, humanity would long ago have vanished.”
I have always been appalled by – and been against – the death penalty, but after this outburst of complete astonishment and ridicule of an innocent, or should I say uncontaminated soul, my eyes opened even wider.

Why do we put people in jail? For revenge? To get dangerous people off the streets? To warn others not to commit crimes? To make the prisoners better people? We all know that jails as a punishment tool do not make better people. If jails are furnished with rehabilitation, education and work projects, then they can, in many instances, help prisoners to become better people. For those in jail, and for their society, this would surely be the best and the healthiest aim to have. The reason that jail sentences have to be there to warn others not to commit crimes is probably just in some cases.

Some peoples' ideas of punishment as a way to obtain justice are plain scary. If we choose to think, that ‘eye for an eye and tooth for a tooth’ is a good philosophy in these times of weapons of mass destruction, we better think again. In her essay ‘War is Peace’ the famous Indian writer Arundhati Roy states: “Nothing can excuse or justify an act of terrorism, wether it is committed by religious fundamentalists, private militia, people’s resistance movements - or wether it’s dressed up as a war of retribution by a recognized government. The bombing of Afghanistan is not revenge for New York and Washington. It is yet another act of terror against the people of the world. Each innocent person that is killed must be added to, not set off against, the grisly toll of civilians who died in New York and Washington.”

It is time we all wake up to the fact that we are one human race, under one extremely thin and vulnerable sky, in a world with scarce resources. It has room for love, happiness and joy, families, beautiful homes and quality of life, careers, science and art. But it doesn’t have room for war, revenge, greed, wasting of materials and energy, and other irresponsible acts. As Klaatu, the alien in the 1951 science fiction movie ‘The Day the Earth stood Still’ put it, when referring to stopping war and arms race: “It doesn’t take away your freedom, it only takes away the freedom to behave irresponsibly.”

Auðveldara að framfylgja dýravernd en mannvernd?

Rétt í þessu var frétt á Ríkissjónvarpinu um verksmiðju í Austur-Evrópu sem selur dún og fiður meðal annars til Evrópu. Upp komst að í verksmiðjunni eru gæsir reittar lifandi og þjást mikið. Fréttin var sænsk og var tekið viðtal við sænskan ráðamann í lokin. Hann sagði að strax yrði farið í að rannsaka málið og breyta lögum ef þess þyrfti með til að koma í veg fyrir að slíkt gæti átt sér stað. IKEA og fleiri fyrirtæki hafa hætt sölu dún- og fiðurvara í bili á meðan þeir athuga betur uppruna sinna afurða. Fyrirtækin fullyrða að fólk muni geta treyst því að illa fengið fiður verði ekki selt hjá þeim.

Ósjálfrátt hvarflar hugur minn aftur til sýningar dönsku heimildarmyndarinnar - Þegar tilboð drepa - sem sýndur var fyrir nokkru í íslensku sjónvarpi. Þar var sýnt hvernig verkamenn í verksmiðjum í Indlandi, vinna við að lita og bleikja vefnaðarvöru sem meðal annars er seld í Evrópu. Vinnuskilyrði voru vægast sagt hryllileg, menn stóðu bograndi í sýrubaði og andaði að sér gufunni. Fólkið sem vinnur þessi störf lifir stutt og er orðið óvinnufært upp úr þrítugu, komið með miklar húð og lungnaskemmdir.

Vitað er um ótal svipuð dæmi um illa meðferð verkamanna í ýmsum löndum, sem framleiða eða rækta vörur fyrir Evrópu. Þannig er mikið um barnaþrælkun á bananaökrum, fólk er látið úða eitri án nokkurra hlýfðarfata eða grímu og þvo banana með hendur á kafi í krabbameinsvaldandi vökvum. Ófrjósemi, fósturlát, fósturskaðar og krabbamein eru daglegt brauð hjá verkafólkinu.

Enginn ráðamaður stígur fram og segist ætla að rannsaka málið og breyta lögum ef með þurfi til að koma í veg fyrir að vörur sem framleiddar eru með þessum hætti séu seldar í okkar löndum. Mjög fáar verlsanir segjast ætla að tryggja að vörur sem framleiddar eru við þessar aðstæður verði ekki seldar þar. Grasrótin, bændasamtök og fleiri reyna af mis veikum mætti að bjóða upp á vottanir; fair traid (sanngjörn viðskipti) og lífræna ræktun sem setja ströng skilyrði og staðlar eins og ISO, bæði umhverfis- og gæðastjórnunarstaðlar eru líka til. En svo þarf NEYTANDINN, ég og þú sem búum í lúxuslöndunum að; vita af og þekkja þessar vottanir, sneiða framhjá allskyns skrum-merkingum, og síðan að velja það að kaupa þessar gæða-, sanngirnis-, eða umhverfisvottuðu vörur sem oft eru seldar hærra verði en þær blóðugu.

Hversvegna er þetta svona? Hvernig getur dýravernd átt hærra upp á pallborðið en sjálfsögð mannréttindi? Það skyldi þó ekki vera vegna þess að 'World Trade Organization' með stuðningi allra stærstu hagkerfa heimsins og allra viðskiptaafla, hafa komið ótrúlegum lögum upp á okkur öll sem koma í veg fyrir að einstök lönd geti tekið sjálfstæða ákvörðun og t.d. bannað innflutning á vörum sem sannanlega hafa verið framleidd við slæm skilyrði. Við getum ekki bannað innflutning á Dole en leyft Chiquita. Þessi skrýtnu lög heita samkeppnislög. Það má ekki gera upp á milli 'sambærilegra' vara. Þá er EKKI svigrúm til að telja meðferð verkafólks með í reikninginn þegar sambærileiki er skoðaður. Banani er banani.

Ég á reyndar eftir að sjá að sænski ráðamaðurinn geti breytt lögum varðandi meðferðina á gæsunum sem dúnninn er plokkaður af lifandi.

Athugasemdir óskast ef þið hafið skoðun á málinu eða ef ég fer ekki með rétt mál!

Líðandi stund

Skemmtistund dagsins var ljúfur en frjór visthópsfundur á Farfuglaheimilinu í Laugardal. Í visthópnum, sem hefur hist reglulega undanfarnar vikur og hefur nú lokið uppsettu prógrammi verkefnisins Vistvernd í verki, eru meðal annarra formaður Landssambands hjólreiðamanna, eigandi eina Svansmerkta farfuglaheimilisins á Íslandi, umsjónarmaður Náttúruskóla Reykjavíkur, umsjónarmaður Svansmerkisins hjá Umhverfisstofnun og verkefnefnisstjóri Skólar á grænni grein hjá Landvernd. Ég tek það fram að þetta er ekki dæmigerð samsetning á visthópi en afar áhugavert er að hafa sem leiðbeinandi getað fylgst með þeim og tekið pínulítinn þátt í umræðum.

Reyndar var bara hálfur hópurinn mættur í kvöld sem var ágætt fyrir hálflasinn fundarstjórann (moi, auðveldara að halda fundarmönnum í skefjum :-) og tókst að renna yfir það hvernig gengið hefði með markmiðin sem fólk setti sér á síðasta fundi um bætta umgengni um vatnsauðlindir okkar. Umræðan spannaði allt frá því að unglingur á einu heimilinu var hættur að framleiða gufubaðsstemningu áður en hann steig inn í sturtuna og til hugsanlegrar niturmengunar í vatni vegna greniskóga.

Niðurstöður mælinga á sorpmagni heimilanna og fleira voru skoðaðar og eins og alltaf kviknuðu í það minnsta jafnmargar spurningar eins og svör í umræðunum.

Þegar kom að því að ræða aðalefni fundarins sem var „virkjum aðra“ kviknuðu ótrúlega margar skemmtilegar og frumlegar hugmyndir. Eins og verkefnið gerir ráð fyrir voru fundarmenn alveg sammála um það að „maður á mann“ er lang besta kynningin á verkefninu. Ef þátttakandi í verkefni eða á námskeiði segir öðrum frá því hvernig sér þótti þátttakan er það besta heimildin og líklegust til að lokka fleiri að. Ég læt hinsvegar ekkert uppi strax um niðurstöður og tillögur hópsins að kynningarleiðum, það er best að tíminn leiði í ljós hvað úr verður og hvernig gengur, en ég er spennt að sjá.


Skammarstund dagsins var þegar ég (sem hélt fyrir sjálfa mig dauðahaldi í þá afsökun að vera hálf lasin), er að sópa snjóinn af bílnum eftir fundinn og hjólreiðamaður úr hópnum stoppar við bílastæðið til að hjálpa mér. Oh my god, hvílíkur bílaaumingi... jú hann tók undir það, þeim er jú vorkunn sem eru á bíl :-P